دژکام: شهر سلامت شیراز باید به پیشران اقتصادی فارس تبدیل شودهاب لجستیکی جنوب کشور در شیراز راهاندازی میشودشیراز هاب پستی جنوب کشور میشودفعال رسانهای فارس نماینده باشگاه فوتبال ترکیه در ایران شدامام جمعه شیراز: مسجد باید به سنگر مقابله با جنگ ترکیبی تبدیل شودشهردار شیراز: مناسبسازی فضاهای شهری برای همه شهروندان، اولویت عدالت اجتماعی استشیراز میزبان نخستین رویداد المپیاد ملی بازیهای فکری شد؛ رقابت ۷۰ ورزشکار از ۱۱ استان در اتللو قهرمانی کشوراز ساخت گلخانه تا صادرات؛ تأکید امام جمعه شیراز بر تکمیل زنجیره تولید و احیای «هویت ایرانی» در بازارهای جهانی
آونگ پرس _ سیده مریم ترابی ،حمله موشکی اخیر رژیم اشغالگر اسرائیل به خاک ایران، موج گستردهای از واکنشهای مردمی را به همراه داشت؛ یکی از نخستین واکنشها، همان رفتار آشنای “دوربین به دست شدن” شهروندان بود. تصاویری از آسمان، دود، پدافند، یا حتی صحنههای غیررسمی از تحرکات امنیتی، به سرعت در شبکههای اجتماعی منتشر شد؛ تصاویری که گاه به گفته کارشناسان، بیش از آنکه بازتاب واقعیت باشند، منجر به تشویش اذهان عمومی و در برخی موارد افشای اطلاعات حیاتی شدهاند.
پدیده «شهروند خبرنگار» با گسترش فضای مجازی، دیگر محدود به مرزهای جغرافیایی نیست. امروز در هر نقطه از جهان، هر شهروندی که گوشی هوشمند در دست دارد، بالقوه یک خبرنگار است. شهروند خبرنگار میتواند در شرایط عادی نقش مؤثری ایفا کند: از پیگیری مطالبات مردمی، کمک به نیازمندان، افشای فساد، تا هشدار درباره خطرات محیطی و اجتماعی. بارها دیدهایم که یک پست ساده از یک شهروند در خصوص وضعیت نامناسب یک مرکز درمانی یا مشکل عمرانی در یک محله، موجی از واکنش مسئولان را به دنبال داشته است.
اما جنگ، ماجرا را عوض میکند
در شرایط جنگی، قواعد بازی تغییر میکند. آنچه در زمان صلح «شفافسازی» و «اطلاعرسانی» خوانده میشود، در بستر جنگ میتواند «افشای اطلاعات حساس» و «خدمت ناخواسته به دشمن» تلقی شود. بهویژه در روزهایی که ایران با حملهای یکطرفه مواجه شده و فضای روانی جامعه شکننده است، انتشار تصاویر موشکهای در حال پرواز، محل اصابت، یا وضعیت پدافند هوایی، نه تنها به ایجاد رعب و وحشت عمومی میانجامد، بلکه اطلاعات حیاتی را به راحتی در اختیار دشمن قرار میدهد.
شهروند خبرنگاران برخلاف خبرنگاران حرفهای، نه آموزش دیدهاند و نه در قالب نهادهای رسانهای با ساختار مشخص فعالیت میکنند. این فقدان آموزش و نظارت سبب میشود تا بیطرفی و اعتبار روایتها زیر سوال برود. در جنگ، سرعت بالای انتشار یک شایعه نادرست توسط یک شهروند میتواند چند برابر یک گلوله خطرناک باشد. بهویژه وقتی این اطلاعات از بسترهای پربازدید مانند اینستاگرام، تلگرام یا توییتر بازنشر میشود و مرز بین واقعیت و خیال از بین میرود.
این یادداشت نه دعوت به سکوت که فراخوانی برای مسئولیتپذیری است. امروز بیش از هر زمان دیگر، جامعه ما نیازمند ارتقاء سواد رسانهای در سطح عمومی است. شهروند خبرنگار بودن مسئولیت دارد، بهویژه در روزهایی که دشمن برای بهرهبرداری از کوچکترین غفلت ما کمین کرده است. مسئولان باید با تدوین دستورالعملهای روشن و آموزش عمومی، مرز میان روایت آگاهانه و بازنشر اطلاعات خطرآفرین را برای مردم شفاف کنند.
در زمان صلح، دوربین گوشی میتواند ابزار مطالبهگری باشد؛ اما در زمان جنگ، همین دوربین میتواند به سلاحی علیه امنیت ملی تبدیل شود.
در روزهای بحرانی، خبرنگار بودن فقط شجاعت نمیخواهد، بلکه دانایی و درک شرایط نیز لازم است.
سیده مریم ترابی؛ کارشناس ارشد مدیریت رسانه و سرپرست روزنامه اطلاعات در فارس
دیدگاهتان را بنویسید