به گزارش آونگ پرس، بر اساس گزارش سالانه رصدخانه جهانی اهدا و پیوند (GODT) که در مارس ۲۰۲۶ در مجله Transplantation منتشر شد، در سال ۲۰۲۴ میلادی ۱۷۳ هزار و ۷۲۷ مورد پیوند عضو جامد در جهان انجام شده که نسبت به سال ۲۰۲۳ دو درصد رشد داشته است. با این حال، هزاران بیمار به دلیل کمبود عضو اهدایی جان خود را از دست میدهند.
محمدباقر خسروی، مدیرعامل بیمارستان ابوعلی سینا شیراز، در نشست خبری روز دوشنبه ۲۸ اردیبهشت گفت: «میزان اهدای عضو در منطقه فارس بزرگ — شامل استانهای فارس، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر، هرمزگان و بخشی از خوزستان — با کشورهای پیشرو جهان برابری میکند.» با این حال، سیاوش غلامی، مدیر دفتر هماهنگی پیوند اعضای این بیمارستان، شمار بیماران در لیست انتظار مرکز را دو هزار نفر اعلام کرد.
سابقه پیوند عضو در شیراز به سال ۱۳۴۷ بازمیگردد، زمانی که نخستین پیوند کلیه کشور در بیمارستان نمازی انجام شد. دکتر ملکحسینی، پدر پیوند کبد ایران، در سال ۱۳۷۲ نخستین پیوند کبد از فرد زنده به زنده را در همین بیمارستان به انجام رساند. بیمارستان تخصصی پیوند ابوعلی سینا که نزدیک به یک دهه از آغاز فعالیت آن میگذرد، امروز تیم پیوند فارس را برای خدمت به بیماران از سراسر کشور و جهان گرد هم آورده است.
تجهیزات پیشرفته و نوبتدهی آنلاین در بحران
خسروی از راهاندازی دستگاه پتاسکن (PET Scan) در ایام جنگ رمضان خبر داد و آن را یکی از پیشرفتهترین تجهیزات تشخیصی کشور توصیف کرد. به گفته وی، در همین دوره سایت جامع نوبتدهی تصویربرداری با قابلیت پرداخت آنلاین نیز فعال شده است. «بهزودی شهروندان میتوانند از طریق سایت رسمی بیمارستان، کارت اهدای عضو خود را بهصورت آنلاین دریافت کنند.»
۱۶ هزار و ۱۰۰ پیوند؛ از کلیه تا روده
غلامی آمار تفکیکی پیوندهای انجامشده را به این شرح اعلام کرد: ۸ هزار و ۱۲۰ پیوند کبد، ۷ هزار و ۳۴۷ پیوند کلیه، ۲۹۷ پیوند پانکراس، ۱۱۸ پیوند قلب، ۱۰۵ پیوند ریه و ۲۶ پیوند روده. به گفته وی، این مرکز تمامی پیوندهای حیاتی را پوشش میدهد و چنین قابلیتی در کمتر مرکزی در جهان دیده میشود.
میانگین اهدای عضو در استان فارس ۴۳.۵ نفر به ازای هر میلیون نفر جمعیت اعلام شده، در حالی که میانگین کشوری ۱۳ تا ۱۴ نفر است. غلامی این رقم را همردیف کشورهای پیشرو جهان دانست. متوسط زمان انتظار برای دریافت کلیه و کبد در این مرکز حدود ۸ ماه برآورد شده است.
چالش «زمان طلایی»
غلامی فتوای حضرت امام خمینی (ره) در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۶۸ را نقطه عطف پیوند از بیماران مرگ مغزی توصیف کرد. نخستین پیوند کلیه از مرگ مغزی در سال ۱۳۷۰ و نخستین پیوند کبد در اردیبهشت ۱۳۷۲ در شیراز انجام شد.
وی «زمان طلایی» را در اهدای عضو حیاتی خواند و هشدار داد: «گاهی تأخیر خانوادهها در رضایتدهی باعث از دست رفتن کیفیت عضو میشود. فرآیند رضایتگیری، انجام آزمایشها و شناسایی گیرنده یک کار شبانهروزی و حساس است.»

۷۱ پیوند کبد در بحران
بر اساس آمار ارائهشده، از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۲۷ فروردین ۱۴۰۵ همزمان با جنگ تحمیلی سوم، ۷۱ پیوند کبد، ۶۹ پیوند کلیه، ۶ پیوند قلب، ۵ پیوند روده و ۲ پیوند ریه با موفقیت انجام شده است. غلامی گفت: «به دلیل لغو پروازها در آن ایام، انتقال اعضا با دشواری مواجه شد اما از تمامی استانهای جنوبی بدون وقفه ادامه یافت.»
کاهش هزینههای درمانی و پذیرش بیمه
خسروی از راهاندازی درمانگاه تخصصی و فوقتخصصی سعدی با حضور جمعی از متخصصان خبر داد و گفت روزانه بیش از ۱٬۷۰۰ مراجعهکننده در این درمانگاهها پذیرش میشوند. وی با اشاره به پذیرش اکثر بیمههای تکمیلی، هدف مرکز را کاهش پرداختی از جیب بیماران اعلام کرد.
غلامی نیز تأکید کرد: «از روز عمل تا زمان ترخیص، تمام خدمات بیمارستانی و عضو اهدایی کاملاً رایگان است و هیچگونه وجهی از بیماران بابت عضو دریافت نمیشود.»
بیمارستان ابوعلی سینا در شیراز و بیمارستان منتصریه مشهد دو مرکز فوقتخصصی پیوند در ایران هستند. پیوند عضو در بیمارستانهای تهران، کرمان، اصفهان، اهواز، تبریز و رشت نیز انجام میشود. در ایران، طبق قانون از اعضای سالم بیماران فوتشده یا دچار مرگ مغزی، به شرط رضایت بیمار یا سرپرست او، برای پیوند استفاده میشود. هر فرد دچار مرگ مغزی میتواند با اهدای ۸ عضو حیاتی به هشت بیمار جان دوباره ببخشدو با اهدای بافتهایی از جمله پوست، کیفیت زندگی بیش از ۵۰ نفر را بهبود بخشد.
دیدگاهتان را بنویسید