پیشنهاد تدوین «اطلس جامع شهری» برای فارس؛ نسخه‌ای برای تصمیم‌گیری مبتنی بر داده در مدیریت شهرها

به گزارش آونگ پرس، معاون فنی و عمرانی سازمان همیاری شهرداری‌های استان فارس معتقد است یکی از مهم‌ترین چالش‌های مدیریت شهری، نه کمبود منابع مالی، بلکه ضعف در نظام برنامه‌ریزی و اولویت‌بندی پروژه‌هاست.
مهدی سادات‌شجاعی در گفت‌وگو با خبرنگار آونگ پرس، اظهار کرد: در برخی موارد، پروژه‌های عمرانی پیش از شناسایی دقیق نیازهای واقعی شهرها تعریف می‌شوند؛ موضوعی که باعث می‌شود با وجود صرف منابع قابل توجه، تأثیر پروژه‌ها بر کیفیت زندگی شهروندان کمتر از انتظار باشد.
وی با بیان اینکه تصمیم‌گیری بدون اتکا به داده‌های جامع، احتمال خطا در تشخیص اولویت‌ها را افزایش می‌دهد، افزود: ممکن است یک شهر به توسعه زیرساخت‌های فرهنگی، ورزشی یا خدماتی نیاز فوری داشته باشد، اما منابع در بخش دیگری هزینه شود. این مسئله بیش از آنکه ناشی از ضعف مدیریتی باشد، نتیجه نبود یک نظام جامع تصمیم‌سازی است.
سادات‌شجاعی راهکار این مسئله را تدوین «اطلس جامع شهری استان فارس» عنوان کرد و گفت: این اطلس باید به عنوان یک سند اجرایی و راهبردی، نه یک گزارش تشریفاتی، مبنای توسعه شهرها قرار گیرد و با محوریت سازمان همیاری شهرداری‌های استان و همکاری شهرداری‌ها تهیه شود.
وی درباره ویژگی‌های این طرح توضیح داد: اطلس جامع شهری صرفاً مجموعه‌ای از نقشه‌ها یا آمار نیست، بلکه نظامی تصمیم‌یار برای مدیران شهری است که اطلاعات مربوط به حوزه‌های عمرانی، فضای سبز، گردشگری، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، تاریخی، زیست‌محیطی و حمل‌ونقل را به صورت یکپارچه در اختیار تصمیم‌گیران قرار می‌دهد.
معاون فنی و عمرانی سازمان همیاری شهرداری‌های فارس یکی از محورهای این طرح را تهیه اطلس فضای سبز شهری دانست و گفت: انتخاب گونه‌های گیاهی باید متناسب با اقلیم، منابع آب، ویژگی‌های خاک و شرایط زیست‌محیطی هر شهر انجام شود. در شرایط محدودیت منابع آبی، استفاده از الگوهای یکسان برای همه شهرها منطقی نیست.
وی افزود: در این طرح، گونه‌های مناسب، قابل استفاده با محدودیت و نامناسب برای هر شهر مشخص خواهد شد؛ اقدامی که علاوه بر کاهش هزینه‌های نگهداری، به حفظ منابع آب و تقویت هویت بومی شهرها کمک می‌کند.
سادات‌شجاعی با تأکید بر اینکه زیباسازی شهری باید بر پایه هویت هر شهر شکل بگیرد، اظهار کرد: طراحی المان‌ها، مبلمان شهری و فضاهای عمومی باید بازتاب‌دهنده پیشینه تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و معماری هر شهر باشد و از اجرای نسخه‌های یکسان برای شهرهای مختلف پرهیز شود.
وی همچنین بر نقش شهروندان در برنامه‌ریزی شهری تأکید کرد و گفت: مطالعات اجتماعی و سنجش مطالبات مردم باید بخشی از اطلس جامع شهری باشد تا پروژه‌های شهری علاوه بر هماهنگی با هویت شهر، با نیازها و انتظارات شهروندان نیز همخوانی داشته باشند.
معاون فنی و عمرانی سازمان همیاری شهرداری‌های فارس، ترافیک و حمل‌ونقل را از دیگر بخش‌های مهم این اطلس برشمرد و افزود: اطلاعات مربوط به الگوهای سفر، حجم تردد، نقاط حادثه‌خیز، ظرفیت معابر، وضعیت حمل‌ونقل عمومی و روند توسعه شهرها باید به صورت یکپارچه گردآوری شود تا پروژه‌های این حوزه بر اساس نیازهای واقعی تعریف شوند.
وی با اشاره به تفاوت شاخص‌های توسعه در شهرهای استان گفت: ارزیابی علمی سرانه‌های خدماتی، فرهنگی، ورزشی، فضای سبز و زیرساختی می‌تواند به توزیع عادلانه‌تر اعتبارات و کاهش شکاف توسعه‌ای میان شهرهای بزرگ و کوچک کمک کند.
سادات‌شجاعی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به اینکه گاهی پروژه‌های نمایان و پرهزینه جایگزین طرح‌های ضروری می‌شوند، تصریح کرد: توسعه پایدار زمانی محقق می‌شود که پروژه‌ها بر اساس نیازهای واقعی شهرها تعریف شوند، نه صرفاً بر مبنای جذابیت ظاهری یا نگاه‌های کوتاه‌مدت.
وی کمبود و پراکندگی داده‌ها، نبود بانک‌های اطلاعاتی به‌روز در برخی شهرداری‌ها و ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف را از مهم‌ترین چالش‌های اجرای این طرح عنوان کرد و گفت: موفقیت این برنامه مستلزم همکاری مستمر شهرداری‌ها، شوراهای اسلامی شهر و دستگاه‌های اجرایی است.
معاون فنی و عمرانی سازمان همیاری شهرداری‌های استان فارس با تأکید بر اینکه این طرح متعلق به همه شهرهای استان است، اظهار کرد: اگر هر شهر دارای شناسنامه‌ای جامع برای توسعه باشد، تغییر مدیران و سیاست‌های اجرایی، مسیر توسعه را دچار گسست نخواهد کرد.
وی در پایان گفت: اطلس جامع شهری، صرفاً اطلس فضای سبز یا عمرانی نیست، بلکه شناسنامه توسعه هر شهر است؛ سندی که می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری علمی و بلندمدت در حوزه‌هایی از جمله منابع آب، ترافیک، گردشگری، هویت شهری، زیباسازی، زیرساخت‌های عمرانی و مطالبات اجتماعی شهروندان قرار گیرد.