طرح مهتاب و نقش رسانه‌ها در مدیریت مصرف برق شیراز

آونگ پرس، در صنعت برق، مدیریت شبکه تنها با توسعه زیرساخت‌ها و افزایش ظرفیت تولید محقق نمی‌شود. در شرایطی که فاصله میان تولید و مصرف برق به یکی از چالش‌های جدی تبدیل شده است، کاهش تلفات، مقابله با مصرف غیرمجاز و اصلاح الگوی مصرف نیز بخشی از راهکار مدیریت این ناترازی است. از همین منظر، طرح «مهتاب» را باید مجموعه‌ای از اقدامات در مسیر مدیریت هوشمند تلفات انرژی و ساماندهی مصرف برق دانست.

در شرکت توزیع نیروی برق شیراز، اجرای این طرح با تمرکز بر چند محور دنبال می‌شود؛ ساماندهی انشعابات غیرمجاز، اصلاح و قانونی‌کردن انشعاب‌ها در چارچوب ضوابط، تعویض کنتورهای معیوب و افزایش دقت اندازه‌گیری، پایش فرآیند قرائت کنتورها و مقابله با مصرف‌های غیرمجاز از جمله استخراج رمزارز، بخشی از این اقدامات است.
مسئله فقط کاهش یک عدد در تراز تلفات شبکه نیست. برق غیرمجاز علاوه بر ایجاد بار اضافی بر شبکه، می‌تواند با اتصالات غیراصولی، خطرات ایمنی برای مصرف‌کنندگان و حتی همسایگان آن‌ها ایجاد کند. از سوی دیگر، هر میزان انرژی که بدون اندازه‌گیری دقیق یا خارج از چارچوب قانونی مصرف شود، در نهایت بر پایداری شبکه و هزینه‌های تأمین برق اثر می‌گذارد.
هدف ما این است که پیش از رسیدن به دوره‌های اوج مصرف، بخش قابل توجهی از این مسائل شناسایی و ساماندهی شود. در مواردی که امکان واگذاری انشعاب دائم وجود دارد، تلاش می‌کنیم انشعاب‌های غیرمجاز در چارچوب قوانین تعیین تکلیف شوند و در مواردی که محدودیت قانونی وجود دارد، راهکارهای پیش‌بینی‌شده از جمله انشعاب غیردائم یا نصب شمارشگر مورد استفاده قرار گیرد.
در کنار این اقدامات، دقت در اندازه‌گیری انرژی اهمیت ویژه‌ای دارد. کنتور، نقطه اتصال میان مصرف واقعی مشترک و اطلاعاتی است که در فرآیند مدیریت شبکه مورد استفاده قرار می‌گیرد. بنابراین تعویض کنتورهای معیوب، کنترل صحت قرائت و کاهش خطاهای اندازه‌گیری، صرفاً یک اقدام فنی نیست؛ بلکه بخشی از شفافیت در فرآیند توزیع و فروش انرژی است.
با این حال، هیچ طرحی در حوزه مدیریت مصرف بدون همراهی جامعه به نتیجه مطلوب نمی‌رسد. تجربه صنعت برق نشان داده است که اطلاع‌رسانی صرفاً زمانی مؤثر خواهد بود که مردم بدانند چرا مدیریت مصرف ضروری است، مصرف غیرمجاز چه پیامدهایی برای شبکه دارد و اقدامات صنعت برق چه اثری بر زندگی روزمره آن‌ها خواهد گذاشت.
اینجاست که نقش رسانه‌ها اهمیت پیدا می‌کند.
رسانه صرفاً ابزار انتقال پیام دستگاه‌های اجرایی نیست. رسانه می‌تواند مسائل پیچیده و فنی را برای افکار عمومی قابل فهم کند، درباره عملکرد دستگاه‌ها مطالبه‌گری داشته باشد و میان سیاست‌های صنعت برق و دغدغه‌های مردم ارتباط برقرار کند. در موضوعی مانند مدیریت مصرف انرژی، این نقش حتی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بخش مهمی از موفقیت برنامه‌ها به تغییر رفتار مصرف‌کنندگان وابسته است.
ما در صنعت برق به رسانه‌ای نیاز داریم که هم در فرهنگ‌سازی مصرف بهینه کنار مردم باشد و هم مطالبه‌گر شفافیت از دستگاه‌های مسئول. اطلاع‌رسانی درباره میزان پیشرفت طرح‌ها، نتایج اقدامات، کاهش تلفات و نحوه برخورد با مصارف غیرمجاز، باید بر پایه اطلاعات دقیق و قابل ارزیابی انجام شود. اعتماد عمومی نیز زمانی شکل می‌گیرد که مردم بتوانند نتیجه اقدامات را ببینند و درباره آن قضاوت کنند.
از این منظر، روز خبرنگار برای ما تنها مناسبتی برای قدردانی از اصحاب رسانه نیست؛ یادآور مسئولیتی مشترک است. صنعت برق مسئول تأمین و توزیع برق و اصلاح فرآیندهای فنی و اجرایی است و رسانه می‌تواند در آگاهی‌بخشی، مطالبه‌گری و شکل‌دادن به رفتار مسئولانه مصرف‌کنندگان نقش‌آفرینی کند.
طرح «مهتاب» نیز اگر قرار باشد به نتیجه برسد، نباید صرفاً یک برنامه اجرایی در مجموعه صنعت برق باقی بماند. موفقیت آن زمانی معنا پیدا می‌کند که کاهش تلفات، مقابله با مصرف غیرمجاز و مصرف بهینه برق به بخشی از رفتار عمومی جامعه تبدیل شود.
در روز خبرنگار، از همه خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای که با نقد، پرسش و اطلاع‌رسانی مسئولانه به ارتقای آگاهی عمومی کمک می‌کنند، قدردانی می‌کنم. باور دارم عبور از چالش‌های صنعت برق، از جمله ناترازی تولید و مصرف، تنها با اقدامات فنی ممکن نیست و به مشارکت آگاهانه مردم و همراهی مسئولانه رسانه‌ها نیز نیاز دارد.

نویسنده: احمدرضا خسروی، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق شیراز