جایزه استاندارد به مخابرات ایران رسید؛ تقدیر از راهبری استانداردهای بینالمللی فیبر نوریبازنگری در تعرفه برق مخابرات؛ ضرورتی برای صیانت از زیرساخت‌های توسعه کشورمدارس غیردولتی؛ ظرفیتی ارزشمند برای پویایی نظام تعلیم و تربیت و توسعه هوشمندسازیآموزش هوش مصنوعی و برنامه‌نویسی برای یک میلیون دانش‌آموز مدارس غیردولتی کشورنگاه وزارت آموزشوپرورش به مدارس غیردولتی، حمایتی و مبتنی بر ارتقای کیفیت آموزشی استیازدهمین شورای اطلاع رسانی دولت چهاردهم تشکیل جلسه داد/ تاکید بر نشاط اجتماعی و تعاملات حوزه اطلاعرسانی استانتولیت حرم سیدعلاءالدین حسین(ع): توجه به خانواده، زیربنای پایداری شخصیتهای نظام و بازوی پشتیبانی نیروهاستفارس پیشگام در ترویج ورزش برای همه /جشنوارهای به مناسبت هفته پارالمپیک در شیراز
سیده مریم ترابی، آونگ پرس/ ساعت ۴:۱۵ عصر یکشنبه، پای کوه دراک هنوز از خنکی عصرگاهی خبری نبود. چند نفر از اعضای گروه که زودتر رسیده بودند، پای کوه منتظر دیگران ایستاده بودند. کمتر از ۱۵ دقیقه بعد، با جمع شدن همه و پس از چند حرکت کششی، حرکت گروه آغاز شد. در میانه مسیر، زهرا ثابتی، یکی از همنوردان، با دست به آفتاب تند اشاره کرد و گفت: «انگار دوباره هوا گرم شده است.» همین جمله کوتاه کافی بود تا بحثی میان اعضای گروه شکل بگیرد؛ گفت‌وگویی که از گرمای غیرمنتظره هوا شروع شد و خیلی زود به مجموعه‌های تفریحی در دست ساخت دراک رسید. در شوخی‌های مسیر، حرف از پارک آبی هم پیش کشیده شد؛ اینکه اگر این مجموعه افتتاح شده بود، شاید به جای صعود در گرمای عصر، بخشی از این یکشنبه را در یک مجموعه آبی می‌گذراندند.
اما دقایقی بعد، شوخی‌ها جای خود را به یک پرسش جدی داد: با اضافه شدن آکواریوم، پارک آبی، شهربازی، باغ پرندگان و تله‌کابین، دراک میزبان چه حجم جدیدی از مسافران و شهروندان خواهد بود و آیا خیابان‌ها و مسیرهای فعلی کشش این حجم از تردد را دارند؟
وقتی این سؤال میان همنوردان مطرح شد، حرف‌ها بیش از آنکه موافقت یا مخالفت با اصل پروژه‌ها باشد، به یک دغدغه مشترک رسید: ترافیک.
بعضی از اعضای گروه از تجربه‌های خود در روزهای تعطیل و شلوغ گفتند و معتقد بودند اگر این پروژه‌ها بدون پیش‌بینی مسیرهای دسترسی جدید و پارکینگ افتتاح شوند، فشار بیشتری بر محورهای اطراف دراک وارد خواهد شد. این گفت‌وگوها یک پرسش مشخص را پیش روی دراک می‌گذارد: محدوده‌ای که سال‌ها مقصد ورزش و تفریح شهروندان در دل طبیعت بوده، حالا در مسیر تبدیل شدن به یکی از مقاصد جدید تفریحی شیراز قرار گرفته است؛ آیا زیرساخت‌های شهری هم هم‌پای این تغییرات آماده شده‌اند؟
دراک؛ از طبیعت شهری تا مقصد تفریحی
شیراز همیشه با حافظیه، سعدیه، باغ ارم، مجموعه زندیه و بازار وکیل شناخته شده و گردشگری آن بر پایه تاریخ و ادبیات بوده است. با این حال، در سال‌های اخیر چند پروژه بزرگ تفریحی در شمال‌غرب شهر برنامه‌ریزی شده تا گردشگری خانوادگی و سرگرمی هم در این شهر پررنگ‌تر شود. بوستان کوهستانی دراک نقطه اصلی این برنامه‌ریزی است؛ جایی که طرح‌هایی مثل آکواریوم، پارک آبی، تله‌کابین، شهربازی و باغ پرندگان برای آن تعریف شده یا در حال ساخت هستند.
این ساخت‌وسازها در حالی پیش می‌روند که دراک پیش از این هم بخشی از طبیعت زنده شهر بوده است؛ فضایی که گروه‌های ورزشی و خانواده‌ها سال‌هاست برای پیاده‌روی، کوهنوردی و فرار از شلوغی شهر از آن استفاده می‌کنند. بنابراین، ماجرا فقط اضافه شدن چند مجموعه تفریحی جدید نیست؛ مسئله این است که این ساخت‌وسازها چطور قرار است در کنار طبیعت کوهستان بنشینند و آیا راه‌های دسترسی و امکانات محیطی هم به همان اندازه رشد کرده‌اند یا خیر.
آکواریومی که هنوز به بهره‌برداری نرسیده است
یکی از شاخص‌ترین طرح‌های این محدوده، آکواریوم بزرگ دراک است؛ پروژه‌ای که طبق اطلاعات رسمی، در زمینی به وسعت ۶ هزار مترمربع و با زیربنای حدود ۵۶۵۰ مترمربع در سه بلوک احداث می‌شود. در این مجموعه ۳۲ آکواریوم آب شور، هفت آکواریوم آب شیرین و سه استخر ویژه آبزیان و خزندگان پیش‌بینی شده و اجرای آن با مشارکت بخش خصوصی پیش می‌رود. محمد حسن اسدی، مدیریت شهری شیراز این پروژه را گامی مهم برای تکمیل زیرساخت‌های تفریحی شهر می‌داند. در شهری که بیشتر جاذبه‌هایش تاریخی است، ایجاد مراکز مدرن می‌تواند انتخاب‌های متنوع‌تری پیش روی مسافران و شهروندان بگذارد. با این حال، موضوع اصلی بعد از ساخت، ظرفیت پذیرش و چگونگی دسترسی مردم به آن است.
این پروژه هنوز بازگشایی نشده و تاریخ افتتاح آن هم چند بار عقب افتاده است؛ در خرداد ۱۴۰۴ اعلام شد آکواریوم تا نوروز ۱۴۰۵ به بهره‌برداری می‌رسد، اما این وعده محقق نشد. در مرداد امسال، دهه فجر را به عنوان زمان افتتاح اعلام کردند. شهردار شیراز مشکلاتی مثل کمبود برخی تجهیزات و مصالح، نوسان نرخ ارز، تورم و قطعی‌های برق را از دلایل اصلی این تأخیرها عنوان کرده است. با نزدیک شدن به مراحل نهایی، سؤالات جدی‌تری پیش می‌آید: ظرفیت پارکینگ‌ها چقدر است؟ ترافیک ورودی چطور کنترل می‌شود؟ این‌ها مسائلی هستند که پاسخ واقعی‌شان در روزهای بعد از افتتاح روشن می‌شود.
ترافیکی که پیش از افتتاح دیده می‌شود
برای برخی شهروندانی که به‌طور مستمر به دراک مراجعه می‌کنند، ترافیک مسیر دسترسی یک تجربه روزمره است و همین حالا هم راه‌بندان‌های این مسیر را تجربه کرده‌اند. زهره کیانی، یکی از کوهنوردان گروه، با یادآوری برگزاری گردهمایی خودروهای کلاسیک در دراک، از ترافیک سنگین مسیر در آن روز گفت. این گردهمایی روز جمعه ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد و به گفته او، هم‌زمانی برگزاری این برنامه با مراجعه شهروندان، مسیر کمربندی حسینی‌الهاشمی تا ورودی بوستان را با توقف و کندی شدید تردد مواجه کرد. اعضای دیگر گروه هم اشاره کردند که حتی در بعدازظهرهای معمولی پنجشنبه و جمعه، رفت‌وآمد در همین کمربندی بسیار کند می‌شود و دلیل آن، افزایش هم‌زمان مراجعه شهروندان به سمت بوستان دراک است. این مشاهدات نشان می‌دهد اگر برای یک برنامه مقطعی یا یک روز تعطیل عادی چنین ترافیکی شکل می‌گیرد، بعد از بازگشایی هم‌زمان چندین پروژه تفریحی بزرگ، وضعیت به چه صورت درمی‌آید؟
با توجه به نبود دسترسی مستقیم مترو و محدود بودن دسترسی حمل‌ونقل عمومی به این محدوده، بخش قابل توجهی از مراجعه‌کنندگان، به‌ویژه در روزهای پرتردد، با خودروی شخصی یا تاکسی به دراک می‌آیند؛ در نتیجه، توسعه مجموعه‌ها بدون افزایش ظرفیت معابر و پارکینگ‌ها، فشار ترافیک را مستقیماً به خیابان‌های اطراف منتقل می‌کند. تجربه گردشگری فقط در داخل یک مجموعه خلاصه نمی‌شود، بلکه نحوه رفت‌وبرگشت به آن هم بخشی از این تجربه است.
در میان اعضای گروه کوهنوردی، نظرات یکدست نبود و هرکس از زاویه‌ای به موضوع نگاه می‌کرد. رامین رستیار، کوهنورد باسابقه و استاد ادبیات دانشگاه که صعود به قله‌های شاخصی از جمله آرارات و کی۲ را در کارنامه دارد، تأکید کرد که اضافه شدن امکانات رفاهی نباید با از دست رفتن طبیعت کوه تمام شود. او معتقد است موضوع فقط ساخت یک ساختمان نیست، بلکه هویت طبیعی شیراز در حال تغییر است؛ هویتی که بخش مهمی از آن به کوه‌ها و طبیعت اطراف شهر وابسته است.
میترا کوه سرخی، جامعه‌شناس، به حساسیت ساخت‌وساز در دامنه‌های کوه اشاره کرد و گفت تغییر بستر طبیعی دراک نیاز به بررسی‌های دقیق‌تری دارد، چراکه این کوهستان زمین خالی برای اجرای پروژه‌های شهری نیست، بلکه سرمایه طبیعی شهر به حساب می‌آید. در سوی دیگر، رضا رحمانی، مهندس عمران، ایجاد فضاهای جدید تفریحی را حق شهروندان و جوانان دانست و گفت نباید انتظار داشت خانواده‌ها برای استفاده از یک پارک آبی یا تفریحات مدرن راهی شهرهای دیگر شوند. با این وجود، او هم به محل اجرای طرح‌ها اشاره کرد و معتقد بود برخی از این سازه‌ها می‌توانست در زمین‌های هموارتر و دورتر از بخش‌های دست‌نخورده کوه جانمایی شود. لیلا فیروزی، معلم بازنشسته و از کوهنوردان قدیمی گروه، از زاویه دیگری نگاه می‌کرد. او گفت نیت مدیران شهری ارائه خدمت به مردم بوده و امیدوار است خروجی کار هم برای شهر مفید باشد، اما یادآوری کرد که خودش ساکن همین مسیر است و در روزهای شلوغ، عبور از این خیابان‌ها برای ساکنان منطقه بسیار دشوار و کلافه‌کننده می‌شود. مجموع این گفت‌وگوها نشان می‌دهد در میان اعضای این گروه، مخالفتی با اصل ایجاد امکانات تفریحی وجود ندارد و دغدغه‌ها بیشتر متوجه مقیاس پروژه‌ها، جانمایی، ترافیک و پیامدهای محیط‌زیستی است.
محیط‌زیست؛ مسئله‌ای که بعد از افتتاح تمام نمی‌شود
نگرانی درباره پیامدهای پروژه‌های دراک در اظهارات برخی مسئولان محیط‌زیست نیز مطرح شده است. در آذر ۱۴۰۳، لیلا تاجگردان، مدیرکل وقت حفاظت محیط‌زیست فارس، بعد از بازدید از بوستان دراک درباره اثرات طرح‌هایی مثل تله‌کابین و آکواریوم بر طبیعت کوهستان هشدار داد و تأکید کرد که باید ارزیابی‌های دقیق زیست‌محیطی در زمینه پوشش گیاهی، حیات‌وحش، پسماند، مصرف آب و تغییر چهره طبیعی کوه اجرا شود.
در مقابل، ابراهیم حسینی، رئیس وقت شورای اسلامی شهر شیراز، با اشاره به اینکه تمام پروژه‌ها مجوزهای قانونی لازم را پیش از اجرا دریافت کرده‌اند، آسیب‌رسان بودن تله‌کابین و آکواریوم را رد کرد و از آمادگی شورا برای شنیدن دغدغه‌ها گفت. پس از آن در سال ۱۴۰۵ نیز رئیس کمیسیون سلامت و محیط‌زیست شورای شهر اعلام کرد که رعایت پیوست‌های زیست‌محیطی در پروژه‌ها به صورت جدی دنبال می‌شود. واقعیت این است که ماجرا یک دوگانه ساده میان «طرفداران توسعه» و «مخالفان توسعه» نیست. پرسش اساسی این است که این الزامات محیط‌زیستی تا چه حد به مرحله اجرا درمی‌آیند و نظارت بر آن‌ها در زمان فعالیت این مراکز چگونه خواهد بود؟
آب مصرفی، مصرف بالای برق، هدایت پساب، جمع‌آوری زباله و حضور دائمی جمعیت زیاد در پای کوه، مواردی هستند که اثر واقعی‌شان نه موقع ساخت، بلکه دقیقاً پس از افتتاح و در زمان بهره‌برداری مشخص خواهد شد.
مقصد تازه شیراز چه ظرفیتی دارد؟
راه‌اندازی مراکزی مانند آکواریوم، پارک آبی، شهربازی، باغ پرندگان و تله‌کابین می‌تواند گزینه‌های تفریحی شیراز را متنوع‌تر کند؛ اما این توسعه، مسئله جدیدی را هم پیش روی مدیریت شهری قرار می‌دهد: چگونه می‌توان کاربری‌های جدید را به طبیعت و فضای عمومی دراک اضافه کرد، بدون آنکه فشار ترافیکی، محیط‌زیستی و خدماتی آن از ظرفیت محدوده فراتر برود؟
در این میان، انتشار عمومی پیوست‌های زیست‌محیطی، گزارش مطالعات ترافیکی و برنامه‌های مدیریت این پروژه‌ها می‌تواند به روشن شدن ابعاد توسعه دراک و پاسخ به نگرانی‌های شهروندان کمک کند.
دراک هنوز وارد مرحله بهره‌برداری گسترده از پروژه‌های جدید نشده است، اما پیش از افتتاح، بخشی از مسائل آن خود را نشان داده‌اند؛ از ترافیک و دسترسی گرفته تا نگرانی درباره حفظ طبیعت. اینکه این محدوده در آینده به مقصدی موفق برای گردشگری تبدیل شود، به نحوه مدیریت همین پیامدها در ماه‌ها و سال‌های پس از افتتاح بستگی دارد
دیدگاهتان را بنویسید